Öz Değer Problemi Terapisi

Öz değer problemi terapisi, bireyin kendi benliğini yeniden tanımasına yardımcı olan önemli bir psikolojik destek sürecidir. Kişi zaman içinde kendisini değersiz hissetmeye neden olan düşünce kalıplarını fark etmeye başlar. Böylece hayatın birçok alanında daha sağlam bir duruş geliştirebilir.

Öz Değer Eksikliği Günlük Hayatı Nasıl Etkiler?

Öz değer problemi yaşayan bireylerin büyük kısmı dışarıdan güçlü görünür. Çevresine destek veren, sorumluluk alan, çalışkan kişiler olabilirler. Fakat iç dünyalarında yoğun bir yetersizlik duygusu taşırlar. Bu durum ilişkilerden kariyere kadar pek çok alanı etkiler.

Sık görülen davranış biçimleri şunlardır:

• Sürekli eleştirilmekten korkmak
• Hayır diyememek
• Başkalarının beklentilerine göre hareket etmek
• İlişkilerde aşırı fedakârlık göstermek
• Küçük hataları büyütmek
• Kendini başkalarıyla kıyaslamak
• Başarıları küçümsemek

Öz değer problemi yaşayan kişiler, çoğu zaman kendi ihtiyaçlarını geri plana iter. Çevresindeki insanların memnuniyeti daha önemli hale gelir. Uzun vadede bu durum duygusal tükenmişlik hissine yol açabilir.

Bazı bireylerde öz değer eksikliği çocukluk döneminde gelişir. Sürekli eleştirilen, kıyaslanan ya da duygusal olarak ihmal edilen kişiler ilerleyen yıllarda kendi değerini dış onay üzerinden tanımlamaya başlayabilir. Kimi zaman başarısız bir ilişki, aldatılma deneyimi ya da yoğun mobbing süreci de öz değer algısını ciddi biçimde sarsabilir.

Uzun süre bastırılan değersizlik hissi kaygı problemlerine, sosyal çekingenliğe ve depresif düşüncelere zemin hazırlayabilir. Bu nedenle kişinin yaşadığı durumun geçici moral bozukluğu olarak görülmemesi gerekir.

Terapi Sürecinde Hangi Konular Üzerinde Durulur?

Psikoterapi sürecinde kişinin yaşadığı duygular detaylı şekilde ele alınır. Terapist, bireyin kendisiyle kurduğu iç konuşmaları anlamaya çalışır. Çünkü öz değer problemi yaşayan kişiler çoğu zaman kendi zihninde sert bir eleştirmen taşır.

Örneğin kişi yaptığı küçük bir hata sonrası şu düşüncelere kapılabilir:

• “Ben zaten yetersizim.”
• “Kimse beni gerçekten sevmez.”
• “Ne yaparsam yapayım eksik kalacağım.”

Bu düşünceler zamanla otomatik hale gelir. Kişi bunların gerçek olmadığını fark etmekte zorlanır. İşte öz değer problemi terapisi sürecinde ilk hedeflerden biri, bu iç sesin fark edilmesini sağlamaktır.

Terapi boyunca kişinin geçmiş yaşantıları incelenebilir. Özellikle çocukluk dönemindeki aile ilişkileri, okul deneyimleri, sosyal çevre ve duygusal travmalar üzerinde durulur. Çünkü bugünkü düşünce yapısının temeli çoğu zaman geçmiş deneyimlerle bağlantılıdır.

Uygulanan terapi yöntemine göre farklı çalışmalar yapılabilir. Bilişsel davranışçı terapi sürecinde olumsuz düşünce kalıpları üzerinde çalışılırken, şema terapi yaklaşımında daha derin duygusal örüntüler incelenebilir. Bazı bireylerde özgüven eksikliği ile öz değer problemi birbirine karışır. Fakat burada temel mesele kişinin kendisini koşulsuz şekilde değerli görememesidir.

Terapi ilerledikçe birey sınır koymayı öğrenebilir. Başkalarının düşüncelerine göre şekillenmek yerine kendi ihtiyaçlarını fark etmeye başlar. İlişkilerde daha sağlıklı bir denge kurabilir.

Kendini Değerli Hissetmek Öğrenilebilir Mi?

Öz değer algısı doğuştan sabit gelen bir özellik değildir. Yaşam deneyimleriyle şekillenir, değişebilir ve güçlenebilir. Kişinin yıllardır taşıdığı değersizlik hissi kısa sürede kaybolmasa da doğru destekle önemli gelişmeler görülebilir.

İyileşme sürecinde kişinin kendisine yaklaşım biçimi büyük önem taşır. Sürekli kusur arayan bir bakış açısı yerine daha gerçekçi değerlendirmeler geliştirmek gerekir. Küçük başarıları fark etmek, sınır koyabilmek, ihtiyaçlarını ifade edebilmek bu süreçte önemli adımlardır.

Bazı kişiler terapiye başladıktan sonra ilk kez kendi duygularını açıkça ifade ettiklerini söyler. Çünkü yıllarca güçlü görünmeye çalışırken iç dünyalarını bastırmış olabilirler. Terapi ortamı güvenli bir alan sunduğunda kişi kendi benliğiyle daha sağlıklı bağ kurabilir.

İnsan ilişkilerinde yaşanan kırgınlıklar, reddedilme korkusu ya da geçmiş travmalar kişinin öz değer algısını derinden etkileyebilir. Fakat bu durum değiştirilemez değildir. Profesyonel destek süreciyle birlikte birey kendi hayatında daha sağlam, daha net ve daha huzurlu bir duruş geliştirebilir. Bu nedenle öz değer problemi terapisi birçok kişi için içsel dönüşüm yolculuğunun önemli parçalarından biri haline gelir.